در حال حاضر گرچه ایران از جمله کشورهایی است که از غنیترین منابع انرژی برخوردار است اما استفاده نادرست از این منابع به دلیل عدم اطلاعات و آگاهی کافی و همچنین فقدان الگوی صحیح مصرف انرژی در کنار سایر مسائل عصر حاضر که کشورهای در حال توسعه با آن مواجه هستند سبب افزایش مصرف انرژی گردیده و سالانه به طور متوسط ۷درصد رشد داشته است.
مصرف سرانه انرژی در ایران متناسب با ساختار تولید، صنعت و اقتصاد کشور نبوده و به دلیل ارزانی حاملهای انرژی و یارانههای دولتی کشور از وضعیت مصرف غیربهینه برخوردار است. با نگاهی به ترازنامه انرژی سال ۸۳میتوان به اهم موارد ذیل در مورد وضعیت انرژی کشور اشاره کرد.
▪ مصرف نهایی انرژی به میزان ۷۷۶/۲میلیون بشکه معادل نفت خام، با رشدی معادل ۷/۴درصد نسبت به سال ۱۳۸۲
▪ افزایش سرانه مصرف نهایی انرژی در سال ۱۳۸۳به میزان ۶/۶درصد نسبت به سال گذشته
▪ افزایش شاخص شدت مصرف نهایی انرژی از ۱/۹۰در سال ۱۳۸۲به۱/۹۵بشکه معادل نفت خام (مصرف انرژی نهایی به ازای یک میلیون ریال تولید ناخالص داخلی در سال ۱۳۸۳)
▪ کاهش نسبی شاخص بهرهوری انرژی از رقم ۵۲۵/۴ (هزار ریال تولید ناخالص داخلی به ازای هر بشکه معادل نفت خام انرژی نهایی) در سال ۱۳۸۲به رقم ۵۱۳/۱هزارریال در سال ۱۳۸۳
▪ مصرف برق خانگی در سال ۱۳۸۳با رشدی معادل ۶/۷درصد نسبت به سال ۱۳۸۲به میزان ۴۱میلیارد کیلووات ساعت. در سال ۸۳به طور متوسط هر مشترک بخش خانگی ۲۵۸۰کیلووات ساعت برق مصرف کرده است.
▪ مصرف روزافزون برق در بخش خانگی، وجود وسایل خانگی برقی مختلف از قبیل یخچال و فریزر، تلویزیون، جاروبرقی، وسایل طبخ غذا و غیره همگی نشان دهنده اهمیت این حامل انرژی است. استفاده از سیستم روشنایی، گرمایش و سرمایش و حتی دستگاههای مخابراتی در منازل منوط به مصرف برق میباشد. در این افزایش جمعیت و به تبع آن بالا رفتن تعداد واحدهای مسکونی موجب گردیده است که بخش خانگی در رتبه اول مصرف برق در کشور قرار گیرد.
▪ طبق بررسیهای انجام شده در سالهای اخیر رشد مصرف انرژی در جهان سالانه ۱تا۲درصد و در ایران۵تا۸درصد برآورد گردیده است.
▪ رشد مصرف انرژی در ایران بیش از ۴الی۵برابر متوسط رشد مصرف در جهان است.
▪ مصرف سرانه انرژی در ایران ۶۴درصد بیش از متوسط جهان و تقریبا دو برابر برخی از کشورهای جهان است.
▪ در حال حاضر ایران با ۱درصد جمعیت جهان بیش از ۲درصد از فرآوردههای نفتی را استفاده میکند.
▪ سالانه بیش از ۲۰میلیارد دلار انرژی در کشور مصرف میشود که حدود یک چهارم آن با روشهای مدیریت انرژی از جمله آموزش و آگاهسازی قابل بازیابی است.
▪ توجه به موارد فوق ضرورت آموزش و آگاهسازی اقشار مختلف جامعه را از نحوه استفاده درست از انرژی خصوصا دستگاههای انرژیبر خانگی و اطلاع از پیامدهای استفاده منطقی از آنها که به کاهش مصرف انرژی و هزینه در خانوار و حفظ منابع ارزشمند ملی میانجامد دوچندان نموده است.
چگونگی بهینهسازی در روند مصرف
تدوین برنامههای جامع جهت بهرهوری از انرژی، مستلزم شناسایی کامل وضعیت موجود و تعیین دقیق وضعیت مطلوب آن در جمیع جهات برای استفادهکنندگان جامعه از ضروریات است. با توجه به اینکه مصرف، گلوگاه تمامی برنامهریزیها در سایر بخشها نیز خواهد بود، برنامهریزی اصولی در مورد آن، همه اقدامات انجام شده در قسمتهای دیگر را نیز تحت شعاع قرار خواهد داد. اهمیت این مسئله به حدی است که تاکید و هشدار مکرر در مورد بهینهسازی لازم است با ارائه آموزش و آگاهی مناسب به مخاطبان آن صورت گیرد.
اجرای فرایند بهینهسازی مصرف انرژی در جامعه به شکل مطلوب و اثربخش نیازمند آموزش، انتقال اطلاعات و آگاهی، ایجاد انگیزه و در تعاقب آن تغییر رفتار مخاطبین در سیستم تولید، توزیع و مصرف است. لذا برای نیل به موارد فوق و همراه نمودن مخاطبین جامعه و تحقق اهداف مورد نظر ارائه دانش و آگاهی در زمینه پرسشهای ذیل یا به عبارتی روشن شدن چیستی آن برای مخاطبین امری ضروری است:
۱) انرژی چیست؟
۲) چه نوع انرژیهایی مصرف میشود؟
۳) هدف از بهینهسازی انرژی چیست؟
۴) هزینه تولید انرژی چقدر است؟
۵) چقدر میتوان از انرژی استفاده بهینه کرد؟
۶) ساعات پیک چیست؟ راههای مقابله با آن کدام است؟
۷) چگونه و تا چه میزان هر مشترک مصرفکننده میتواند در تغییر بار سیستم اثرگذار باشد؟
۸) رفتار مصرف کننده در ساعات متفاوت مصرف چگونه باید باشد؟
۹) استانداردهای کیفیت و کارایی کالا چیست؟
۱۰) مزایای توجه به این استانداردها از طرف مصرفکننده چیست؟
همچنین در ایجاد انگیزش و حساسیت "چراها" باید پررنگ و تاثیرگذار برای مخاطبان استدلال شود.
۱) چراباید در مصرف انرژی صرفهجویی کرد؟ که به نحوه استدلال و ارائه اطلاعات به مخاطبین در خصوص وضعیت انرژی در کشور برمیگردد؟
۲) چرا این مهم در مقوله مصرف انرژی کمتر مورد توجه قرار گرفته است؟ که به عدم ایجاد انگیزش و حساسیت تاثیرگذار، ضعف دانش،
روزنامه رسالت
